Cov Niam Cov Txiv Yeej Txhawblawv
Cov Me Nyuam Muaj Qhov Tsis Taus
By Tus
Sau Yog Ntaub Xyooj
English Translation: All Parents Want to Help Their
Children
Thaum yuav tau ib
tug me nyuam, cov niam txiv feem coob, tsis hais peb Hmoob los
yog lwm haiv neeg, yeej tsis xav tias lawv tus me nyuam yug tshiab
yuav muaj ib qho tsis taus. Yog lawv tus me nyuam ho muaj ib qho
tsis taus los, lawv yeej paub tias lawv yuav tau yoog lawv txoj
kev npaj thiab txoj kev cia siab rau lawv tus me nyuam – lawv
txoj kev xav txog lawv tus me nyuam.
Ib qho ua ntej ntawd yog qhov yuav tau xav tias qhov tsis taus yog
ib qho yeej txawm muaj rau tib neeg thiab yeej tshwm sim rau txhua
haiv neeg nyob txhua qhov chaw, txawm muaj thiab pluag, thiab muaj
kev kawm los tsis muaj.
Txawm sawv daws txoj kev coj ntseeg yuav sib txawv li cas los, cov
niam cov txiv feem coob ntawm cov me nyuam muaj qhov tsis taus yeej
muaj ntau yam sib xws.
• Niam txiv yeej
saib lawv tej me nyuam muaj qhov tsis taus muaj nuj nqis thiab
muab txoj kev hlub thiab ua tib zoo tu. Txawm li ntawd los, tej
zaum lawv yuav tu siab vim lawv yeej xav tau tias tus me nyuam
qhov tsis taus yuav ua rau nws ua tau nws lub neej tsis yooj yim
li.
• Thaum lawv xub paub tias lawv tus me nyuam muaj ib qho tsis
taus, cov niam cov txiv feem coob yeej xav kho kom tau los yog xav
kom qhov tsis taus ntawd ploj mus. Ntau qhov kev tsis taus yuav ploj
mus tsis tau, li ntawd cov niam cov txiv thiaj paub tias lawv yuav
tau kawm kom lawv txawj los tswj tau qhov tsis taus thiab cov teeb
meem muaj los nrog ntawd.
• Cov niam cov txiv yeej tshawb nrhiav qhov ua rau lawv tus me
nyuam muaj qhov tsis taus ntawd. Tej zaum lawv yuav tshawb nrhiav txog
keeb kwm ntawm lawv tsev neeg, txhua yam ib ncig, kev xeeb tub, kev
mob nkeeg, los yog lwm yam uas ua kom muaj qhov tsis taus ntawd tshwm
sim los. Ntau haiv neeg, nrog rau peb cov niam txiv Hmoob, yeej tsis
xav lawm tias qhov tsis taus ntawd yog vim kev foom, tim niam txiv
ua txhaum los yog tim dab ua.
• Cov niam cov txiv ntawm cov me nyuam muaj qhov tsis taus yeej
siv sij hawm ntev los lees paub qhov tsis taus. Lawv tseem tshawb xyuas
mus ntxiv, mob siab ua txhua yam los kho seb puas tau, thiab nrhiav
tswv yim los pab kom lawv tus me nyuam muaj lub caij los npaj nws lub
neej mus rau yav tom ntej. Qhov tiag, lawv yeej ua txhua yam li lawv
ntseeg tau los txhawb kom tau lawv tus me nyuam mus.
Nov yog qee cov tswv yim rau cov niam txiv los pab lawv cov me nyuam
muaj qhov tsis taus. Ntau haiv neeg yeej siv cov tswv yim no:
• Kawm thiab lees paub qhov tsis taus. Thaum koj kawm paub qhov
tsis taus ntau zuj zus, koj yuav to taub qhov tsis taus ntawd ntau
ntxiv thiab koj yuav paub tias yuav txhawb koj tus me nyuam li cas.
• Nrhiav kev pab rau koj tus me nyuam. Koj yim pib ntxhov thaum
koj paub tias koj tus me nyuam muaj ib qho tsis taus lawm mas yim huab
zoo. Thaum koj thiab koj tus me nyuam paub ntau zuj zus thiab pom tias
yeej muaj ntau yam koj yuav ua tau mas yim ua rau koj muaj cuab kav
muab tau kev txiav txim siab zoo. Yeej muaj ntau yam kev pab rau cov
me nyuam nyob hauv zej zog tiam sis yuav yog koj ua tus mus nrhiav.
Qee yam kev pab kuj muaj nyob hauv chaw kho mob, hauv tsev kawm ntawv,
thiab hauv tseem fwv los yog hauv tej koom haum.
• Cia siab rau koj tus kheej. To taub tias koj yog tus me nyuam
niam thiab txiv, ho nws yog koj ib tug me nyuam. Txawm yuav tau zej
zog thiab cov neeg txheeb ze txoj kev pab los yeej zoo kawg, tiam sis
cov niam cov txiv yuav tsum ua qhov lawv ntseeg tau tias yog qhov pab
tau lawv tus me nyuam, txawm yog tsev neeg, zej zog thiab cov kws txuj
yeej muaj tswv yim zoo los pab los xij.
• Faj tias txhua qhov kev pab, nyias muaj nyias txoj kev taug.
Tsev neeg yuav tau ua raws li qhov qhia tias yuav ua li cas thiaj yuav
tau qhov kev pab ntawd. Piv txwv li, qhov chaw kho mob yuav muaj kev
pab txawv dua li tsev kawm ntawv.
• Paub tias koj tus me nyuam muaj qhov tsis taus yeej muaj cai
tau ib co kev pab raws li txoj cai. Tiam sis kuj ua rau sawv daws paub
nyuaj kawg vim txoj cai tsis tau hais txog txhua yam kev pab li koj
tus me nyuam xav tau. Cov sab laj pab niam txiv nyob hauv koom haum
Pacer yuav pab kom koj to taub cov kev pab ntawd zoo thiab qhov koj
tus me nyuam muaj cai tau.
• To taub tias thaum koj tus me nyuam loj zuj zus, cov kev pab
rau nws yuav hloov mus. Zoo li cev khaub ncaws, cev uas haum koj tus
me nyuam thaum nws muaj ob xyoos yuav tsis haum nws thaum nws muaj
8 xyoo lawm. Koj tus me nyuam yuav tsum tau qhov kev pab raws li qhov
pab tau nws. Qhov ntawd txhais tau tias thaum tus me nyuam loj hlob
zuj zus ces koj yuav tau nrhiav cov kev pab kom raug koj tus me nyuam
lub hnub nyoog.
• Nrhiav kev pab hauv ntau qhov chaw. Nrhiav kev pab yog ib qhov
zoo thiab pab tau. Qee leej niam txiv yeej tsis xav mus nrhiav kev
pab dhau nws tsev neeg los yog nws lub zej zog, tiam sis yeej muaj
ntau qhov kev pab rau cov tsev neeg nyob hauv xeev Minnesota. Cov neeg
ua hauj lwm hauv cov kev pab no yeej tos ntsoov tsev neeg tuaj cuag
kom lawv pab vim lawv yuav mus nrhiav tsis tau tsev neeg. Yog cov niam
txiv paub tej kev pab no npaum li cas ces, lawv haj yam tob taub tias
qhov kev pab twg thiaj yuav pab tau lawv tus me nyuam thiab qhov kev
pab twg lawv tus me nyuam muaj cai tau.
Peb cov niam txiv Hmoob los tseem ntsib ntau yam ntxiv. Qee cov
tswv yim hais mus no xav tias yuav pab tau nej:
• Hais kom muaj
tus txhais lus los yog coj ib tug txawj txhais lus nrog koj mus
rau tej kev sib tham los yog tej kev sib teem hais txog koj tus
me nyuam yog hais tias koj tsis txawj lus As Kiv txaus los yog
hais tau lus As Kiv tsis zoo. Qhov hais lus yuam kev yeej muaj
cuab kav tsim tau teeb meem rau koj tus me nyuam. Tseem fwv ib
tsab cai hu ua tsab cai kawm ntawv ntawm tib neeg muaj qhov tsis
taus yeej hais kom tsev kawm ntawv yuav tsum muaj kev txuas lus nrog
cov niam txiv uas muaj cov me nyuam muaj qhov tsis taus xwv lawv
thiaj tob taub txog tus me nyuam txoj kev kawm.
• Mus koom kev sib tham hais txog koj tus me nyuam. Cov niam cov
txiv feem coob yeej paub txog qhov hwm nom hwm tswv. Tiam sis, nyob
rau lub teb chaws no, yeej yog cov ua hauj lwm hauv tsev kawm ntawv,
chaw kho mob, tej koom haum, thiab cov kws txuj ib txoj hauj lwm los
pab cov me nyuam thiab tsev neeg. Qhov muab lus nug los yog tawm tswv
yim nrog cov neeg ua hauj lwm no xwb tsis yog qhov hais tsis hwm lawv.
Yog koj ua tib zoo mloog xwb tsis hais dab tsi ces tej zaum cov ua
hauj lwm no los yog cov kws txuj yuav xav tau tias koj yeej pom zoo
thiab yuav raws li qhov lawv hais lawm. Cov niam cov txiv thiab cov
ua hauj lwm los yog cov kws txuj yuav tsum sib to taub thiab lis dej
num ua ke kom los pab tau tus me nyuam muaj qhov tsis taus tiag.
• Nrhiav kom paub ntau qhov kev pab thiab kev txhawb nqa. Coob
tus niam txiv uas tuaj tshiab rau lub teb chaws no tsis yog tuaj vim
muaj kev ywj siab tab sis yog xav kom lawv cov me nyuam muaj lub neej
ua. Lawv yuav khwv tsis tau nyiaj ntau, thiab lawv yuav tsis muaj nyiaj
txaus los yuav tej khoom pab (assistive technology) thiab tej khoom
siv los yog ntiav tau tus tuaj qhia ntawv rau lawv tus me nyuam muaj
qhov tsis taus. Cov tsev neeg no yuav cia siab rau tseem fwv tej kev
pab, xws li kev pab kho mob. Tej kev pab ntawd feem ntau yeej muaj
qhov teev tsis pub siv kom tshaj, ces tsev neeg yuav cia siab tsis
tau rau tej kev pab ntawd kom muaj cov khoom pab no los yog muaj kev
pab txaus. Yog koj ho nrhiav rau lwm qhov, tej zaum koj yuav nrhiav
tau lwm qhov nyiaj los pab rau koj tus me nyuam. Txawm li ntawd los,
yeej muaj coob tau thov rau tib qho kev pab ntawd ces koj yuav tsum
hais qhov koj tus me nyuam xav tau ntawd kom muaj paus muaj ntsis.
Txawm yuav muaj tej tswv yim zoo rau cov niam cov txiv los pab lawv
tus me nyuam muaj qhov tsis taus los, qhov tseem ceeb tshaj plaws
ces yog qhov niam txiv paub. Cov niam cov txiv yeej paub lawv tus
me nyuam zoo tshaj lwm tus. Lawv tseem chawj lawv tus me nyuam tshaj
lwm tus tib si. Li no, ib lub tswv yim zoo uas txhua tus niam txiv
muab tau coj los pab lawv tus me nyuam kuj yog: Xav txog qhov yuav
pab tau koj tus me nyuam tshaj plaws, thiab ua txhua yam li koj yuav
ua tau kom tau qhov ntawd los pab rau koj tus me nyuam.
Ntaub Xyooj yog ib leej
txi ntawm ib tug ntxhais muaj ib qho tsis taus thiab ib tug sab
laj pab niam txiv hauv koom haum PACER. Koom haum PACER Center
yog qhov chaw muaj kev tham qhia thiab tej xov rau cov tsev neeg
uas muaj cov me nyuam muaj qhov tsis taus thiab muaj mob tshwj
xeeb. Koom haum PACER muaj kev pab dawb xws li muab ntaub ntawv,
muab kev tham qhia, muab kev pab tus kheej rau cov tsev neeg nyob
hauv xeev Minnesota. Txoj kev pab no yuav pab tsev neeg muab tau
kev txiav txim siab hais txog kev kawm ntawv, kev xyaum ua hauj
lwm, kev ua hauj lwm, thiab lwm cov kev pab rau lawv tus me nyuam
muaj qhov tsis taus. Cov niam cov txiv hu tau rau tus xov tooj
952-838-9000. Koom haum PACER qhov web site yog www.pacer.org thiab
qhov email yog pacer@pacer.org.